Κατηγορίες

Ευρετήριο Εκδοτών - Κατασκευαστών

Εγγραφείτε στο Ενημερωτικό Δελτίο
Παρακαλώ εισάγετε το e-mail σας:


Bestsellers
 




SSL
SSL


TOP 100 BEST GREEK SITES






Παρουσίαση – κριτική του βιβλίου «Μια κουβέντα με τον Γλέζο» -20/02/2015

Δείτε όλες τις παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

Παρουσίαση – κριτική του βιβλίου «Μια κουβέντα με τον Γλέζο»

 

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Τόσα χρόνια δημοκρατίας στην Ελλάδα, τόσες δεκαετίες εμβάθυνσης και διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσα πολύχρωμα κινήματα από τη δεκαετία του '50 και μετά και όλοι αναζητούμε τις εξηγήσεις για το σήμερα από τη γενιά του Β' Παγκοσμίου Πολέμου...
Η αναζήτηση ενός σταθερού λόγου, ενός σημείου αναφοράς που να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος, με έφερε στον Γλέζο. Τον μόνο ίσως που μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτό το ρόλο. Ακριβώς γιατί δεν τον θεωρεί ως "ρόλο", όπως π.χ. οι επαγγελματίες διανοητές, αλλά ως την ίδια του τη ζωή...
Εκ των υστέρων και ξαναδιαβάζοντας τα λόγια του, καταλαβαίνω καλύτερα το ρόλο του βιώματος στις απόψεις του. Γλέζος σημαίνει δράση. Σύγκρουση. Αντίσταση. Λεβεντιά.

       

Λίγα λόγια για τους συγγραφείς (επιμέλεια: Ρένα Δούρου)

Δούρου, Ρένα

Η Ρένα Δούρου γεννήθηκε το 1974 στην Αθήνα και κατοικεί στο Αιγάλεω. Αποφοίτησε από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1997. Συνέχισε τις σπουδές της στη Γαλλία, την Τουρκία και την Αγγλία. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στις πολιτικές επιστήμες. Έχει δημοσιεύσει άρθρα στον ελληνικό και ξένο τύπο, και το βιβλίο "Η απόλαυση του εθνικισμού" (Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, 2007), και έχει συμπράξει σε συλλογικά έργα σχετικά με την πολιτική και τα διεθνή θέματα. Ως φοιτήτρια συμμετείχε ενεργά στο φοιτητικό κίνημα και εκλέχθηκε και τα τέσσερα έτη της φοίτησής της στο διοικητικό συμβούλιο των φοιτητών της σχολής της. Οργανωμένη στην Νεολαία του Συνασπισμού από το 1995, υπήρξε μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της Νεολαίας. Μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του Συνασπισμού και υπεύθυνη Ευρωπαϊκής Πολιτικής, ΚΕΑ-Κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς και Διεθνών Σχέσεων. Δραστηριοποιείται στο κίνημα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης από τις γραμμές του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ. Βουλευτής Β΄ Αθηνών με τον ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ το διάστημα 2012-2014. Εξελέγη Περιφερειάρχης Αττικής στις εκλογές του Μαΐου 2014.

 

Γλέζος, Μανώλης

Ο Μανώλης Γλέζος γεννήθηκε στην Απείραθο της Νάξου το 1922. Το 1940 εισάγεται στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών. Κατά τη ναζιστική Κατοχή αναπτύσσει έντονη απελευθερωτική δράση. Τη νύχτα της 30ης Μαΐου μαζί με τον Απόστολο Σάντα κατεβάζουν τη σβάστικα και καταδικάζονται ερήμην σε θάνατο. Στην Κατοχή φυλακίζεται, βασανίζεται, καταδικάζεται και αντιμετωπίζει τη θανατική ποινή. Η ποινή δεν εκτελείται, ύστερα από διαμαρτυρίες του ελληνικού λαού και της διεθνούς κοινής γνώμης. Αποφυλακίζεται το 1954. Το 1951, αν και φυλακισμένος, εκλέγεται βουλευτής με την ΕΔΑ. Το 1981 εκλέγεται βουλευτής Αθηνών με το ΠΑΣΟΚ και το 1984 ευρωβουλευτής. Στις εκλογές του 1985 επανεκλέγεται βουλευτής με το ΠΑΣΟΚ. Στις βουλευτικές εκλογές του 2000 ήταν υποψήφιος με το ψηφοδέλτιο του Συνασπισμού. Το 2002, διαμόρφωσε την πολιτική ομάδα Ενεργοί Πολίτες. Η πολιτική αυτή ομάδα σε συνεργασία με τον Συνασπισμό και άλλα μικρότερα κόμματα της Αριστεράς, μέσω του ΣΥΡΙΖΑ συμμετείχε στις βουλευτικές εκλογές του 2004. Στις 6 Μαΐου 2012 εξελέγη βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ. Το 1996 αναγορεύεται Επίτιμος Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Πατρών. Είναι επίσης επίτιμο μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού.

 

Κριτικές για το βιβλίο

1. Από τον Ιανουάριο του 2011 μέχρι το καλοκαίρι του 2012, η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Ρένα Δούρου (σήμερα Περιφερειάρχης Αττικής) συνομιλούσε με τον Μανώλη Γλέζο (ευρωβουλευτή σήμερα του ΣΥΡΙΖΑ). Οι συνομιλίες τους καταγράφτηκαν από τη Ρ. Δούρου η οποία, μετά τις εκλογές του 2012, τις επεξεργάστηκε προκειμένου να αποτελέσουν τον κορμό του παρόντος βιβλίου.

Το νεαρό στέλεχος της (τότε) αξιωματικής αντιπολίτευσης ζήτησε από το ιστορικό στέλεχος της αριστεράς να θυμηθεί και να της περιγράψει μερικές από τις πλέον ενδιαφέρουσες στιγμές της πολυτάραχης ζωής του κι εμείς οι αναγνώστες, «παρόντες» στη διήγηση αυτή, παρακολουθούμε τη μακρά πορεία του Μ. Γλέζου από την ένταξή του στην Εθνική Αντίσταση της περιόδου 1940-1944 μέχρι την καταξίωσή του ως πολιτικού πρώτης γραμμής στη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Η διήγηση φωτίζει μερικές από τις κομβικές στιγμές του νεοελληνικού κράτους, στις οποίες ο Μανώλης Γλέζος όχι μόνο υπήρξε παρών, αλλά, στον βαθμό που του επέτρεψε η ίδια η Ιστορία, ήταν διαμορφωτής τους.

Ο αγώνας για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τη ναζιστική Κατοχή και στη συνέχεια η εμφύλια σύγκρουση για την επικράτηση στη μεταπολεμική Ελλάδα, η μάχη των Δεκεμβριανών (1944) και οι πολιτικές διώξεις των αριστερών αλλά και του ίδιου του Γλέζου με την περιβόητη δίκη του για εσχάτη προδοσία (1958), το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα και οι αντιφάσεις του, η χούντα των συνταγματαρχών και η μεταπολίτευση, η εμφάνιση και η παρακμή της σοσιαλιστικής διακυβέρνησης (1981), οι «γερμανικές πολεμικές αποζημιώσεις» και η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ελλάδα (2012) είναι μερικές από τις ιστορικές στιγμές που η Ρ. Δούρου θέτει στη συζήτησή της με τον Μ. Γλέζο.

Από τις πολλαπλές αυτές «ταυτότητες» του Μ. Γλέζου αλλά και από την ευτυχή συγκυρία να βρίσκεται παρών –με την κυριολεκτική έννοια της λέξης– σε μεγάλα γεγονότα, πηγάζουν οι συναρπαστικές ιστορίες που διηγείται με χειμαρρώδη τρόπο στη συγγραφέα του βιβλίου.

ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Το βιβλίο χωρίζεται σε μεγάλες ενότητες που καλύπτουν όχι μόνο ιστορικές περιόδους της δράσης του Μ. Γλέζου, ο οποίος βρίσκεται στο κίνημα της αριστεράς πάνω από έξι δεκαετίες, αλλά παρουσιάζουν και τις πολλές ιδιότητες μέσα από τις οποίες τον γνωρίσαμε: αντιστασιακός και παράνομος αγωνιστής, φυλακισμένος, πολιτικός στην κεντρική σκηνή, ευρωβουλευτής ήδη από τη δεκαετία του '80, αυτοδιοικητικός παράγοντας, κομματικό στέλεχος, δημοσιογράφος, ιστορικός, ακτιβιστής κ.ά. Από τις πολλαπλές αυτές «ταυτότητες» του Μ. Γλέζου αλλά και από την ευτυχή συγκυρία να βρίσκεται παρών –με την κυριολεκτική έννοια της λέξης– σε μεγάλα γεγονότα, πηγάζουν οι συναρπαστικές ιστορίες που διηγείται με χειμαρρώδη τρόπο στη συγγραφέα του βιβλίου. Έτσι ο αναγνώστης, ο κάθε αναγνώστης, κι όχι μόνον ο φίλα προσκείμενος ή ο ιδεολογικά ομόσταυλος, έχει τη δυνατότητα να δει από κοντά τον Μ. Γλέζο σε διάφορες χωροχρονικές πραγματικότητες και να διαβάσει τις απόψεις του για πλειάδα θεμάτων: από το πώς βλέπει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέχρι την πολιτική εκμετάλλευσης των ελληνικών υδρογονανθράκων κι από τις σχέσεις του με το ΚΚΕ μέχρι τις συνομιλίες του με παράγοντες του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος (π.χ. Τολιάτι) και τη θέση του για τη θρησκεία, τα ναρκωτικά, τον πλούτο κ.ά. Το βιβλίο καταφέρνει να καλύψει τις περισσότερες από τις πτυχές της πολυσήμαντης ζωής του Μ. Γλέζου ο οποίος απαντάει περιφραστικά, παθιασμένα, προσφέροντας πλήθος πληροφοριών και ιστορικών τεκμηρίων για κάθε θεματική.

Οι αναγνώστες που αρέσκονται στην ιστορία της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου θα βρουν ασφαλώς έναν από τους πρωταγωνιστές της περιόδου να τους διηγείται την εποποιία της Αντίστασης αλλά και τη δίνη του Εμφυλίου, τις διώξεις, τις δίκες, τις φυλακίσεις και τις κακουχίες που σημάδεψαν ένα μεγάλο κομμάτι των αγωνιστών. Οι λάτρεις της Ιστορίας της αριστεράς έχουν μπροστά τους ένα κορυφαίο στέλεχος, το οποίο διαχώρισε τη θέση του από το επίσημο ΚΚΕ και ακολούθησε, μετεμφυλιακά, μια διαφορετική πορεία.

Όσοι ενδιαφέρονται για την τοπική αυτοδιοίκηση και το πώς πρακτικές άμεσης δημοκρατίας μπορούν να ενσωματωθούν στην ελληνική πραγματικότητα, μπορούν να διαβάσουν το εκτενές κεφάλαιο για το «πείραμα στ' Απειράνθου» αλλά και την κριτική που ασκεί ο ίδιος ο εμπνευστής του στις πρακτικές (και τα όρια) της αυτοδιαχείρισης.

Οι φίλοι της τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας μπορούν να διαβάσουν τον τρόπο με τον οποίο ένας παραδοσιακός αλλά αδογμάτιστος αριστερός, όπως ο Μ. Γλέζος, προτάσσει το συμφέρον της συνολικής παράταξης έναντι στο μικροπολιτικό/κομματικό συμφέρον των σχηματισμών που την αποτελούν ή την αντιπροσωπεύουν σε μια δεδομένη χρονική συγκυρία.

Τέλος, υπάρχουν και οι σελίδες όπου ο Γλέζος ξεδιπλώνει τις λιγότερο γνωστές ενασχολήσεις του, όπως το πάθος του για τη γλωσσολογία και τη γεωλογία. «Ο τόπος μου με γέννησε. Ο άνθρωπος είναι γεωλογικό φαινόμενο», υποστηρίζει ο Μ. Γλέζος στο τμήμα του βιβλίου που αναλύει την αγάπη του για τον κυκλαδίτικο πολιτισμό, κι ερμηνεύει την «ερωτική» σχέση του χτίστη με την πέτρα και του χορευτή με τη γη· η ανάλυσή του για την αξία της εφεύρεσης της έλικας (σπείρας) από τους αρχαίους Κυκλαδίτες είναι επίσης εντυπωσιακή.

Ο ΠΡΟΦΗΤΙΚΟΣ ΓΛΕΖΟΣ

Η πολιτική όμως είναι το δυνατό σημείο του βιβλίου: ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το κεφάλαιο όπου ο Μ. Γλέζος, προεικάζοντας τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές, ζητάει μέσω της Ρένας Δούρου, απ' όσους αναλάβουν την εξουσία για λογαριασμό της αριστεράς, να νιώσουν το βαρύ χρέος που (θα) έχουν απέναντι στην Ιστορία του τόπου μας. Είναι εκεί που ο έμπειρος πολιτικός –κυρίως λόγω πολλών προσωπικών/κομματικών απογοητεύσεων– προειδοποιεί πως «αν κάπου κάτι δεν είναι ώριμο, δεν μπορούμε να το επιβάλουμε. Πρέπει να μας συνέχει η αντίληψη ότι δεν μπορούν όλα να γίνουν αυτοστιγμεί».

Τι απολαύσαμε περισσότερο; Την απάντησή του στον συγκεντρωτικό και φοβερά καχύποπτο Γενικό Γραμματέα του ΚΚΕ Νίκο Ζαχαριάδη όταν του ανέθεσε μια κομματική θέση που ο ίδιος δεν ήθελε, τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε τη μάστιγα των ναρκωτικών ακόμα και μεταξύ των πολιτικών κρατουμένων τη δεκαετία του 1950, την απάντηση που έλαβε από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο για τα χρυσοποίκιλτα άμφια των ιερέων, ενώ συγκλονιστική είναι η διήγησή του για τον ειδεχθή ρόλο που έπαιξε ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης στην προσπάθεια να (...μην) διεκδικηθούν οι γερμανικές πολεμικές αποζημιώσεις από τον μαχητικό Μ. Γλέζο. 

Θανάσης Αντωνίου - 09 Φεβρουαρίου 2015 - diastixo.gr

 

2. Το βιβλίο «Μια κουβέντα με τον Γλέζο» είναι μια μακρά συνέντευξη -πάνω από τριακόσιες σελίδες- του ιστορικού στελέχους της Αριστεράς Μανώλη Γλέζου στη 40χρονη μέχρι προχθές βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Ρένα Δούρου και υποψήφια περιφερειάρχη Αττικής, επικεφαλής του συνδυασμού «Δύναμη Ζωής».

Κρατάει από το ύφος και το ήθος κειμένων, τα οποία διαβάζονται ως μπροσούρες βετεράνων του αριστερού κινήματος για τα πεπραγμένα του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου επιθετικού καπιταλισμού.

Το «Αγανακτήστε!» του Γάλλου Στεφάν Εσέλ (1917-2013) και «Η αγανάκτηση δεν αρκεί» του Ιταλού Πιέτρο Ινγκράο (γεν. 1915) αποτελούν τους δρομοδείκτες του ελληνικού εγχειρήματος, που κυκλοφορεί, αυτές τις ημέρες, από τις εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη (σελίδες 336, τιμή: 16,65 ―). Η έκδοση υποστηρίζεται από εκτενές φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του Μανώλη Γλέζου -εν πολλοίς ανέκδοτο.

Στη Μυτιλήνη με τον Στέφανο Σαράφη και τον Ηλία Ηλιού Η ζωντανή ιστορία του παρελθόντος, ο 92χρονος Μανώλης Γλέζος είναι ο Ελληνας Στεφάν Εσέλ και Πιέτρο Ινγκράο. Η Ρένα Δούρου, με την ιδιότητα της εκπαιδευτικού -η οποία ήθελε να μεταγγίσει στις/στους μαθήτριες/μαθητές της τη μνήμη της ελληνικής Αντίστασης- αναζήτησε απαντήσεις και στα δικά της ερωτήματα.

«Τόσα χρόνια δημοκρατίας στην Ελλάδα», περιγράφει εκ των υστέρων το σκεπτικό της, «τόσες δεκαετίες εμβάθυνσης και διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τόσα πολύχρωμα κινήματα από τη δεακετία του '50 και μετά, όλοι αναζητούμε τις εξηγήσεις για το σήμερα από τη γενιά του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου».

Σ' αυτό το σημείο αξίζει τον κόπο να δώσουμε το λόγο σε μία μαθήτρια του 4ου Γυμνασίου Πετρούπολης και το άρωμα που της άφησε η επίσκεψη του Μανώλη Γλέζου στο σχολείο της:

Χαμογελαστός στην κλούβα 1958 «Στις φλέβες του ρέει η αντίσταση και η λεβεντιά. Ετσι εξηγείται η αιώνια νεότητα στη φυσιογνωμία του, παρ' όλο που εκείνος την αποδίδει στο κληρονομικό χαρακτηριστικό της οικογένειάς του. Στα μάτια του τρεμοπαίζει ακόμη η φλόγα της εφηβείας, της απαξίωσης προς την κυβέρνηση, η φωτιά του αγωνιστικού πνεύματος. Ενενήντα χρόνια σοφίας συσσωρεύονται στους ώμους του και χαρακτηρίζουν το "είναι" του».

Το βιβλίο είναι μοιρασμένο σε τρία μέρη: Ο Γλέζος ο πολιτικός, ο Απεραθίτης, ο Νώλης. Αντί επιλόγου, η συνέντευξη ολοκληρώνεται με το εύλογο ερώτημα για τον ΣΥΡΙΖΑ «Νέα ΕΔΑ ή μήπως κάτι εντελώς καινούργιο;», με «δώρο» δύο ΕΔΑΐτικες ιστορίες σε πρώτο πρόσωπο.

Στο παράρτημα, ο αναγνώστης θα ανακαλύψει δύο κομβικά κείμενα του συνεντευξιαζόμενου πολιτικού και στοχαστή: την ομιλία του στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης Σαμαρά (6 Ιουλίου 2012) και την αντιφώνησή του «Γλώσσα και πολιτική» (κατά την αναγόρευσή του, στις 23 Ιανουαρίου 2008, σε επιτίμιμο διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών).

Τρία ιστορικά δοκίμια είναι αφιερωμένα στα αιματηρά γεγονότα του 1917 στον Απείρανθο της Νάξου, την ιδιαίτερη πατρίδα του με τριάντα θύματα από φιλοβενιζελικό στρατιωτικό άγημα, επειδή οι κάτοικοι του χωριού αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν την κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης. Τα υπογράφουν οι Μιχάλης Ι. Φραγκίσκος, Λουκία Βαρθαλίτου και Δημήτρης Μπάκαλος (αποσπάσματα από την αυτοβιογραφία του «Η εποχή μου»). 

ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ - 15/04/2014 - enet.gr

 

3. Στο συλλογικό φαντασιακό η νεότητα είναι αξεδιάλυτα δεμένη με το πνεύμα της εξέγερσης, ενώ η ενηλικίωση μοιάζει ν' αποζητά τη γαλήνια ύπαρξη. Το ερώτημα των «ώριμων ενηλίκων» για όσες σπουδαίες προσωπικότητες δίνουν υπόσταση σ' αυτό το πνεύμα είναι πού θα κατέληγε το αγωνιστικό φρόνημά τους με το πέρασμα του χρόνου, μια και για την πλειονότητά τους ο βίος χάνεται ή σταματά κάπου στα τριάντα. Η έμπρακτη απάντηση σε τούτο το ερώτημα είναι ο βίος και η πολιτεία του Μανώλη Γλέζου. Στη διάρκεια των εννέα δεκαετιών βίου, αυτό το πνεύμα και το φρόνημα δεν έλειψε στιγμή από τη σκέψη και την πράξη του??? οι ρίζες του είναι βαθιές.

Η Ρένα Δούρου είχε την πρωτοβουλία και την τιμή να ξεκινήσει μια πολύμηνη κουβέντα με τον Μανώλη Γλέζο και καρπός της είναι το ομότιτλο βιβλίο. Στη διάρκεια αυτού του διαλόγου μεταξύ δύο προσώπων με απόσταση τεσσάρων γενιών, αναδεικνύεται στις λεπτομέρειές του το ρίζωμα ενός δέντρου που συνενώνει σ' έναν ενιαίο κορμό το φρόνημα της ανεξαρτησίας με την αριστεροσύνη.

Εάν κάτι σφράγισε τη μετανεοτερική έπαρση είναι η επίθεση στις «μεγάλες αφηγήσεις» και τελικά στην ίδια την αφηγηματική ικανότητα του ανθρώπου, τεμαχίζοντας την προσωπική και συλλογική ιστορία σε ασύνδετα στιγμιότυπα χωρίς νόημα, χωρίς σπονδυλική στήλη. Αυτή η αφηγηματική ικανότητα αναβιώνει μέσα στον λόγο του Γλέζου, όταν κάθε στιγμή της ζωής του είναι αξεδιάλυτα δεμένη με το παρελθόν, που φθάνει ίσαμε τα απεραθίτικα συμβάντα του 1919, για να γίνει εφαλτήριο στο παρόν και στο μέλλον.

Η Δούρου μας πληροφορεί ευθύς εξ αρχής ότι το βιβλίο δεν χάνει σε τίποτα ως προς την αφήγηση απ' όπου κι αν το ξεκινήσεις. Τα ερωτήματα και οι αντιρρήσεις της γίνονται κάθε φορά κίνητρο για μια οξύτερη ματιά μέσα στον ιστορικό χρόνο, χωρίς να χάνεται ποτέ η επαφή με τον τόπο. Σε κάθε ερώτημα που τίθεται, ο Γλέζος σπεύδει να δέσει όσα αφηγείται και προασπίζεται με εμπειρίες που έλκουν την καταγωγή τους από την ορεινή κοινότητα της Απε(ι)ρά(ν)θου. Από 'κεί θα ξεκινήσει την αφήγηση για τις σπουδές, για τους αγώνες, για την πνευματική του συγκρότηση, τις δεξιότητες -ακόμη και για το παρουσιαστικό του- και θα ξανοιχτεί σ' έναν αριστερό βίο που αγκαλιάζει τις εσχατιές του κόσμου, ίσαμε το καταστάλαγμά του στην άμεση δημοκρατία.

Η ζωντανή περιγραφή αυτής της ναξιακής κοινότητας, με τις οικογενειακές εκκλησίες κατά γειτονιά, που εξελίσσεται ίσαμε την παναγιά την κομμούνα, βρίσκει το αντίστοιχό της στην ανάδυση της αρχαίας πόλης: από τις οικογενειακές εστίες στους κοινούς λατρευτικούς τόπους, κι από κει στους θεσμούς της άμεσης δημοκρατίας. Το ανεξάρτητο πνεύμα της κοινότητας οφείλεται στους ίδιους ακριβώς γεωπολιτικούς λόγους που διαμόρφωσαν το ελεύθερο φρόνημα της ελληνικής πόλης: το δύσβατο ανάγλυφο του χώρου -η ορεινή απομόνωση-, η αναγκαία φιλαλληλία, η ανάπτυξη νοητικών και σωματικών δεξιοτήτων που θα εξασφαλίζουν την επιβίωση της κοινότητας. Χρειάζεται εδώ μια ξεχωριστή μνεία για το πώς ο Μανώλης Γλέζος εξηγεί ακόμη και την ίδια την εξέλιξη του σωματότυπού του με βάση τον κοινοτικό καταμερισμό εργασίας. Με την πάροδο γενεών, μας λέει, η σκληρή δουλειά με το κουβάλημα της πέτρας στα περίφημα ορυχεία σμύριδας της Νάξου εγγράφηκε στα μακριά χέρια και τον κοντό λαιμό των απογόνων.

Στα συμφραζόμενα του Γλέζου το άτομο δεν υποτάσσεται στην κοινότητα, όπως θέλει μια σχολή επικριτική του κοινοτισμού, αλλά συγκροτεί προσωπικότητα αναγνωρισμένη κι εγγυημένη από το σύνολο. Σε αντίθεση, όμως, με την εξατομίκευση των μαζικών κοινωνιών, η προσωπικότητα δεν αναδεικνύεται με βάση το εγωιστικό συμφέρον αλλά ένα κοινό πνεύμα αυτοσυντήρησης που περιορίζει την ακόρεστη βούληση για δύναμη. Είναι χαρακτηριστική η περιγραφή του Γλέζου για τον νόμο που επέβαλαν αυτοβούλως οι βοσκοί στον εαυτό τους, την αυτονομία τους: η αύξηση του κοπαδιού πέραν ενός ορίου σήμαινε απειλή για τον ορεινό βιότοπο, κι αυτό με τη σειρά του ώθησε στον αυτοπεριορισμό, που εκδηλώνεται και στη δωρεά του πλεονάσματος σε νεότερους ή φτωχότερους βοσκούς.

Αυτή η αυτονομία και αυτάρκεια εκδηλώθηκε στη σύγκρουση της κοινότητας με τη συγκεντρωτική κεντρική διοίκηση του Βενιζέλου το 1919, όταν η Απείρανθος βομβαρδίστηκε, αρνούμενη να αναγνωρίσει την κυβέρνησή του και ν' αποδεχτεί τη στρατολόγηση. Τούτη η ανεξαρτησία διακατέχει την προσωπικότητα του Γλέζου κι αναφαίνεται σε κρίσιμες καταστάσεις για τον τόπο και το αριστερό ιδεώδες του. Ακόμη κι όταν κάνει την αυτοκριτική του, επειδή δεν αποδέχτηκε το υπουργείο παιδείας και άρα την ανάληψη ευθύνης, φανερώνει το ρίζωμά του αφού το αντίδωρο για την άρνηση είναι η επιστροφή στην κοινότητα και ο αγώνας για τη συγκρότησή της σε αμεσοδημοκρατική βάση.

Ό,τι διαπερνά σαν κόκκινη γραμμή την εξιστόρηση του Γλέζου είναι το πώς η ατομική στόχευση ξεπερνά τον ατομικισμό και γίνεται μια ευρύτερη συνείδηση - υπόδειγμα για να πραγματωθεί η συλλογική προσδοκία. Αυτή η συνείδηση, ακόμη κι όταν δεν κυριαρχεί στον δημόσιο χώρο, ρέει υπογείως σαν συλλογικό ασυνείδητο της αριστεράς που αντιπαρατίθεται στην κοινωνική αμνησία. Στις τριακόσιες τόσες σελίδες του βιβλίου η γεμάτη αισιοδοξία εικόνα για τον άνθρωπο του Γλέζου γίνεται φανερή καθώς συνομιλεί με την Δούρου, πάντα στη βάση της δημοκρατικής ισότητας των επιχειρημάτων, της πίστης στη διαλεκτική τής συνομιλίας, κι όχι σαν δεσποτική αυθεντία κάποιας απόμακρης εξουσίας. Δείγμα γι' αυτό είναι η αναίρεση κάθε επιφύλαξης που προκύπτει για τη δημοκρατική λήψη αποφάσεων όταν σχετίζεται μ' ενδεχόμενες προκαταλήψεις (όπως ο ρατσισμός) της λαϊκής κοινότητας. Απέναντι σε μια κεντρική εξουσία που κανοναρχεί αυταρχικά, η διαλεκτική του διαλόγου και της αυτεξουσιότητας παραμένει για τον ίδιο η μόνη ουσιαστική και διαρκής απάντηση.

Η ενεργητική ερωτηματοθεσία της Ρένας Δούρου και η δημιουργική σχέση που ανέπτυξε με τον Γλέζο ανέδειξε τις διαφορές που χωρίζουν γενιές αριστερών κι έθεσε τη βάση για να φανεί η κόκκινη κλωστή που τις συνέχει. «Ο Γλέζος», γράφει η Δούρου, «είναι μεγάλος μάστορας στην αφήγηση, καθώς κατέχει την τέχνη να οδηγεί τον συνομιλητή του έξω από την πεπατημένη, να του ανοίγει νέους ορίζοντες, νέες μη αναμενόμενες οπτικές». Έχοντας γεφυρώσει με την παρουσία του το χάσμα τεσσάρων γενιών, η κουβέντα με τον Γλέζο μας συνδέει μ' ό,τι αυθεντικότερο στάθηκε αιτία κι αφορμή για να 'μαστε αριστεροί. Είναι μια παρακαταθήκη για τη συλλογική μνήμη της αριστεράς, υλική και πνευματική δύναμη για τις εξαιρετικές καταστάσεις.

Μέρτικας Γιώργος - 11.05.2014 - avgi.gr

Δείτε όλες τις παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

Copyright 2018   Δ.ΜΑΥΡΟΜΑΤΑΚΗΣ-Γ.ΖΗΣΟΥΔΗΣ Ο.Ε. All rights reserved
Όροι Χρήσης  |  Δήλωση Απορρήτου