Κατηγορίες

Ευρετήριο Εκδοτών - Κατασκευαστών

Εγγραφείτε στο Ενημερωτικό Δελτίο
Παρακαλώ εισάγετε το e-mail σας:


Bestsellers
 




SSL
SSL


TOP 100 BEST GREEK SITES






Παρουσίαση – κριτική του βιβλίου «Νίκη» -19/02/2015

Δείτε όλες τις παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

Παρουσίαση – κριτική του βιβλίου «Νίκη»

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που βρέφος εβδομήντα ημερών το συνέλαβαν και το έστειλαν εξορία στις Κυκλάδες.
Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που -στη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου- η οικογένεια του κόπηκε στα δύο, όμως εκείνο δεν έπαψε στιγμή να αγαπάει κανέναν τους.
Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που -όταν γεννήθηκε- ο πατέρας του ήταν "ο ηρωικός αρχηγός των εργατών" και -όταν μεγάλωσε- έγινε "ο προδότης της εργατικής τάξης". Κι ας μην είχε προδώσει τίποτα από ό,τι πίστευε.
Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που πέρασε όλη του την εφηβεία στη βαθιά παρανομία. Κλεισμένο σε ένα σπίτι, με ψεύτικο όνομα, χωρίς να πηγαίνει στο σχολείο, χωρίς να κάνει παρέες. Γιατί ήξερε πως, εάν οι Αρχές ανακάλυπταν ποιοι ήταν οι γονείς του, θα τους εκτελούσαν.
Κι όταν επέστρεψε στην ελευθερία, το κορίτσι εκείνο ερωτεύτηκε παράφορα, κόντρα στη θέληση και στην ανοχή της οικογένειάς του.
Το κορίτσι λεγόταν Νίκη. Και ήταν η μάνα μου. (Αυτό όμως έχει τη λιγότερη σημασία.)
Η ζωή της Νίκης είναι η ζωή όλων των παιδιών που έρχονται στον κόσμο με ένα βαρύ φορτίο στους ώμους, δεν το απαρνιούνται, ούτε όμως το αφήνουν να τα λυγίσει.
Οι άνθρωποι της "Νίκης" είναι η Ιστορία της Ελλάδας στον 20ό αιώνα.

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

O Xρήστος Xωμενίδης γεννήθηκε το 1966 στην Aθήνα. Σπούδασε Nομικά στο Πανεπιστήμιο Aθηνών. Tο 1993 εξέδωσε το μυθιστόρημα "Tο σοφό παιδί", το 1995 το μυθιστόρημα "Tο ύψος των περιστάσεων", το 1997 τη συλλογή διηγημάτων "Δεν θα σου κάνω το χατίρι", το 1998 το μυθιστόρημα "H φωνή" και το 2000 τη συλλογή διηγημάτων "Δεύτερη ζωή". Τα πιο πρόσφατα έργα του είναι τα μυθιστορήματα "Υπερσυντέλικος", 2003, και "Το σπίτι και το κελλί", 2005. Τα βιβλία του µεταφράστηκαν στα γαλλικά, στα αγγλικά, στα ισπανικά, στα τσέχικα, στα λιθουανικά, στα τούρκικα και στα εβραϊκά. Μετέφρασε ένα θεατρικό έργο και έγραψε το σενάριο για µία κινηµατογραφική ταινία και µία τηλεοπτική σειρά. Ο Χ. Α. Χωµενίδης εργάζεται και ως ραδιοφωνικός παραγωγός, κατοικεί πάντα στην Κυψέλη και επιµένει να ελπίζει στο καλύτερο.

 

Κριτικές για το βιβλίο

1. ΕΦΤΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ ΔΥΟ ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΑ

1. Από την Ήττα της Αριστεράς προκύπτει μια Νίκη. Είναι ο τίτλος του νέου μυθιστορήματος του ταλαντούχου πεζογράφου Χρήστου Χωμενίδη. Που τυχαίνει να είναι το πραγματικό όνομα και της μητέρας του και της τετράχρονης κόρης του. Η τελευταία δεν πρόφτασε να γνωρίσει τη γιαγιά της. Κι ο πατέρας-υιός με το βιβλίο του αυτό στήνει για την κόρη του την ιστορία της γιαγιάς της, για να τη διαβάσει («βαδιάσει», όπως λεν καμιά φορά τα τετράχρονα παιδιά) μόλις φτάσει στην κατάλληλη ηλικία.

2. Ουσιαστικά όμως πρόκειται για μια Νίκη της μυθοπλασίας πάνω στην πραγματική ιστορία, όχι της Νίκης, της γιαγιάς-μητέρας του συγγραφέα, αλλά της Ελλάδας ολόκληρης από το 1922 έως την αρχή της νέας χιλιετίας.

3. Το ακαταμάχητο ζευγάρι Αντώνη-Άννας (οι γονείς της Νίκης) μπορεί να θυμίζει το ζευγάρι Αντώνη-Μπέτυ (Αμπατιέλου) στο Χαστουκόδεντρο του Άρη Μαραγκόπουλου σε ό,τι αφορά την κοινή πίστη τους στον «ιδανικό καινούργιο κόσμο», ωστόσο απέχουν συγγραφικά όσο ο Νότιος από τον Βόρειο Πόλο. Ο Μαραγκόπουλος μυθοποιεί στο ελάχιστο το ντοκουμέντο του. Ο Χωμενίδης ντοκουμεντάρει ελάχιστα τη μυθοπλασία του. Και τα δυο βιβλία πετυχαίνουν ωστόσο τον κοινό στόχο τους: να μάθουν στη νέα γενιά αυτό που δεν διδάσκεται στο σχολείο και δεν το μαθαίνει το παιδί από την οικογένεια.

4. Κάθε αρσενικού φύλου συγγραφέας δίνει τις «γραπτές εξετάσεις» του από τον τρόπο που μπορεί να διεισδύσει στον «ψυχόκοσμο» των ηρωίδων του. Κορυφαία παραδείγματα από την ξένη λογοτεχνία ο Τολστόι με την Άννα Καρένινα κι ο Φλομπέρ με τη Μαντάμ Μποβαρί. Στα καθ' ημάς, ο ερωτικός Παπαδιαμάντης με τη Φόνισσα, ο Θεοτοκάς από τη γενιά του '30, ο Ταχτσής από τη δική μου.

5. Καθώς η αφηγήτρια στο μυθιστόρημα Νίκη είναι η ίδια η Νίκη, ο Χωμενίδης, ξεπερνώντας τις αρχικές δυσκολίες της αφήγησης στις πρώτες 50 σελίδες (οι οποίες αναφέρονται σε περιστατικά πολύ πριν από τη γέννησή της, το 1938), βρίσκει αμέσως μετά την πλήρη ταύτιση, συγγραφικά μιλώντας, με την αυθεντική φωνή της ηρωίδας του. Το εύρημα, ότι τη βάζει να διηγείται τη ζωή των άλλων όπως συμπλέκεται με τη δική της από το «υπερπέραν» (ελαχιστοποιημένο σε δυο μονολεκτικές σχεδόν αναφορές στις 400 σελίδες του βιβλίου), γίνεται απόλυτα θεμιτό στο επιθανάτιο παραλήρημά της, όταν ταυτίζονται οι δυο μοναδικοί «έρωτες της ζωής της», ο πατέρας της κι ο εραστής της που θα γίνει στη συνέχεια ο άντρας της ζωής της, όχι σαν το διπλό πρόσωπο του Ιανού, αλλά σαν ένα και μοναδικό πρόσωπο που εμπεριέχει στην ολότητά του και τους δύο.

6. Σαν όλους τους συγγραφείς και σκηνοθέτες του κινηματογράφου που, τύχη αγαθή, τους προφύλαξε από το να θητεύσουν στη μεταπολεμική γαλλική Σχολή του Λόγου και της Εικόνας, ο Χωμενίδης ουδόλως ομφαλοσκοπεί. Επίσης, ουδόλως αναφέρεται στις ενδοκειμενικές, παρακειμενικές ή υποκειμενικές ενδοσκοπήσεις. Αντί για cinema d'auteur προτιμά τον αποκαθαρμένο από αυτοαναφορές στον δημιουργό του κινηματογράφο.

7. Ο Χωμενίδης είναι γραφέας της δράσης. Στο μοντάζ της φράσης είναι απόλυτα σαφής. Ποιος μιλάει, πού πηγαίνει κ.τ.λ. Ενώ στις συντμήσεις-εγκοπές του αφηγηματικού χρόνου, αξεπέραστος. Έτσι, στο πιο καίριο σημείο του βιβλίου, όπου ο αναγνώστης μπορεί να μπερδευτεί (η αφηγήτρια που ταυτίζει τα δυο πρόσωπα, πατέρα και εραστή, που ούτε τον πρώτο πρόδωσε την κρίσιμη στιγμή της επιλογής της, ούτε τον δεύτερο την ώρα της αναχώρησής του για τον Νέο Κόσμο και βρέθηκε δίπλα του να επιβιβάζεται στο υπερωκεάνιο «με βάρκα την ελπίδα»), ένα και μοναδικό μήνυμα εκπέμπει: «Μια γυναίκα δύο άντρες, κομπολόι με δύο χάντρες». Αγωνιστής πατέρας και αντ' αυτού (αφού δεν μπορεί να υπάρξει αιμομιξία) χαρισματικός μποέμ σύντροφος ζωής.

ΥΓ.1. Πραγματολογικό υλικό και γλώσσα.

Η λεπτομέρεια στην αφήγηση συνάδει πάντα με την ισχύουσα πραγματικότητα της εποχής όπου συμβαίνει. Π.χ.: όταν ο Αλέξανδρος (ο εραστής) ντύνεται Εσατζής για να προστατεύει την Άννα, τη Νίκη και τις θειάδες τους (σεσημασμένες αριστερές όλες) στην κηδεία της μάνας τους στην Πηγάδα του Μελιγαλά, ο συγγραφέας δεν γράφει ΕΣΑ, αλλά «Στρατονομία», όπως λεγόταν τότε. Μικρό το κακό, θα πείτε. Όμως όλο το μυθιστόρημα είναι τεκμηριωμένο με μια έρευνα που θα βασάνισε τον Χωμενίδη περισσότερο από την ίδια την καλπάζουσα ικανότητά του να μας πείθει για το απίθανο ως απόλυτα συμβεβηκός. Ακόμα και τα μοντέλα των αυτοκινήτων αντιστοιχούν πλήρως στη συγκεκριμένη εποχή που εξυπηρετούν την ιστορία. Όσο για τη γλώσσα, είναι πάμπλουτη σε αποχρώσεις ιδιωματισμών, άλλοτε μάγκικη, άλλοτε αγροτική, άλλοτε αστικοθρεμμένη, άλλοτε αδιάντροπα ρεαλιστική. Και ποτέ και πουθενά «τηλεοπτική», όπως συνηθίζεται στα ευπώλητα των ημερών μας.

ΥΓ.2. Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που βρέφος εβδομήντα ημερών το συνέλαβαν και το έστειλαν εξορία στις Κυκλάδες.

Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που –στη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου– η οικογένειά του κόπηκε στα δύο, όμως εκείνο δεν έπαψε στιγμή να αγαπάει κανέναν τους.

Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που –όταν γεννήθηκε– ο πατέρας του ήταν «ο ηρωικός αρχηγός των εργατών» και –όταν μεγάλωσε– έγινε «ο προδότης της εργατικής τάξης». Κι ας μην είχε προδώσει τίποτα από ό,τι πίστευε.

Έζησε κάποτε ένα κορίτσι που πέρασε όλη του την εφηβεία στη βαθιά παρανομία. Κλεισμένο σε ένα σπίτι, με ψεύτικο όνομα, χωρίς να πηγαίνει στο σχολείο, χωρίς να κάνει παρέες. Γιατί ήξερε πως, εάν οι Αρχές ανακάλυπταν ποιοι ήταν οι γονείς του, θα τους εκτελούσαν.

Κι όταν επέστρεψε στην ελευθερία, το κορίτσι εκείνο ερωτεύτηκε παράφορα, κόντρα στη θέληση και στην ανοχή της οικογένειάς του.

Το κορίτσι λεγόταν Νίκη. Και ήταν η μάνα μου. (Αυτό όμως έχει τη λιγότερη σημασία.)

Βασίλης Βασιλικός - 27 Ιουλίου 2014 - diastixo.gr

 

2. Διάβασα τη «Νίκη» το καλοκαίρι στη Σύρο σε ένα 24ωρο. Ημουν στην παραλία με το βιβλίο καρφωμένο σαν ομπρέλα πάνω από το πρόσωπό μου. Γελούσα, έκλαιγα και στο τέλος κατέρρευσα. Δεν ξέρω αν φταίει το γεγονός ότι όλα αυτά τα πρόσωπα μού είναι οικεία, επειδή ορισμένα τα γνώριζα, αλλά κι επειδή η οικογενειακή ιστορία της μητέρας μου είναι παρόμοια. Αυτό που μου άρεσε πάνω από όλα είναι ότι ο Χρήστος Χωμενίδης δεν υποκύπτει στο βάρος της εποχής που περιγράφει. Δεν τον απορροφά το δράμα της ιστορικής συγκυρίας. Δεν ηρωοποιεί την Αριστερά, ούτε δαιμονοποιεί τη Δεξιά. Σκιαγραφεί ήρωες γήινους και αληθινούς. Μικροπρέπειες, έρωτες, συνωμοσίες, στοργικές οικογενειακές σχέσεις. Και κυρίως ένα κορίτσι που μεγαλώνει, χωρίς να ερωτηθεί, σε συνθήκες παρανομίας, ενώ θέλει να ζήσει κανονικά. Το όμορφο προφίλ της «Νίκης» στο εξώφυλλο σε βοηθάει να σκηνοθετήσεις την ομώνυμη ταινία στο μυαλό σου.

ΞΕΝΙΑ ΚΟΥΝΑΛΑΚΗ - 21.12.2014 - kathimerini.gr

 

3. H Νίκη Χωμενίδη, το γένος Νεφελούδη, πέθανε στις 8 Ιουνίου 2008, σε ηλικία 70 ετών. Δεν ήταν πλήρης ημερών, αλλά οι μέρες της πρώτης νιότης της προσμετρήθηκαν από τις μοίρες ως διπλές. Η Νίκη έζησε μία ενδιαφέρουσα ζωή, χωρίς να είναι πάντα δική της. Όμως ποια κοπέλα εκείνης της εποχής, όριζε η ίδια το βήμα της; Ήταν κόρη του Βασίλη Νεφελούδη, προπολεμικού ηγέτη της Αριστεράς, βουλευτή και υποψηφίου δημάρχου Αθηνών. Η μητέρα της είχε βάλει άρβυλο για να πατήσει βουνό με την Αντίσταση. Και η μικρή έζησε την κατοχή και τα χρόνια που ακολούθησαν γέρνοντας σαν καλάμι στον άνεμο της ιστορίας. Με τον πατέρα φυλακή και τη μάνα μακριά. Και μετά, μαζί τους, στην παρανομία, κλεισμένη για χρόνια σε μια αυλή στη Νέα Σμύρνη. Η Νίκη είναι η μητέρα του Χρήστου Χωμενίδη. Ο συγγραφέας διηγείται τη νιότη της, φτιάχνοντας ένα σύμπαν όπου η ιστορία συναντά τη μυθοπλασία, δίνοντας στη νεκρή Νίκη φωνή για να διηγηθεί τη ζωή της σε πρώτο πρόσωπο.

Η Νίκη απλώνει τη ζωή της σαν πανί στις 500 σελίδες του βιβλίου. Πάνω της προβάλλονται τα δραματικά γεγονότα που συγκλόνισαν -και όρισαν- την Ελλάδα το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Όμως, προσέξτε: ο Χωμενίδης γραφεί πρωτίστως μυθιστόρημα, κοινώς ακόμα και ένας αλλοδαπός, που δεν έχει την παραμικρή σχέση ή φόρτιση με τα γεγονότα, θα το ακολουθήσει με μια ανάσα ως το τέλος. Αλλά και από την άλλη, η αναπαράσταση της εποχής είναι τόσο επαρκής, ώστε από όποια πλευρά και αν δεις τη «Νίκη», στο τέλος τής πιστώνεις πληρότητα. Ναι, η «Νίκη» είναι πλήρης σε όνειρα και απογοητεύσεις. Και σε μεγάλα ψέματα που σβήνουν μέσα σε πικρές αλήθειες. Από τη μιζέρια της Αριστεράς μέχρι τις συμβατικές φόρμες του έρωτα. Από τους ήρωες ως τους ρεαλιστές. Νομίζω ότι ο αναγνώστης θα γυρίζει συνέχεια γύρω από την πλοκή, πότε με τα γυαλιά του ιστορικού παρατηρητή και πότε με τη ματιά που ακολουθεί μία μυθιστορηματική αφήγηση. Εδώ ο Χωμενίδης διαπράττει και μία πονηριά: έχοντας αλλάξει τα ονόματα των χαρακτήρων του, απέκτησε το δικαίωμα να επενδύσει την πραγματικότητα με περισσότερο μύθο. Αυτό δεν αλλοιώνει την ιστορική ακρίβεια - κάθε άλλο, επιτρέπει στην κλωστή να ξετυλιχτεί πιο γρήγορα, πιο όμορφα.

Η Νίκη αφηγείται με πειστικό ύφος, δηλαδή πιστεύεις ότι είναι εκείνη που σου μιλάει. Βγαίνει, φυσικά, μέσα από τον συγγραφέα, αλλά και επειδή ο συγγραφέας έχει βγει μέσα από αυτήν, οι φωνές τους ενώνονται σε μία. Ο Χωμενίδης, αν και γιος, υποκύπτει στο συγγραφικό καθήκον και σου επιτρέπει να δεις τη μάνα του και ως γκόμενα. Οι υπόλοιποι χαρακτήρες είναι και αυτοί ολοζώντανοι και τοποθετημένοι με σεναριακό τρόπο - η καλή θεία που δίνει λύσεις, η τρυφερή γιαγιά, ο δύστροπος θείος, ο πλούσιος κ.λπ. Αλλά και τα σενάρια τη ζωή δεν αντιγράφουν; (Η «Νίκη» είναι έτοιμη για σκηνοθέτη) Εδώ, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται και το «παράπονο» που δικαιούται να διατυπώσει ο αναγνώστης. Οι βασικοί χαρακτήρες διατρέχουν όλο το βιβλίο, ο αναγνώστης τους ζει, τους πονάει. Επίσης, ξέρει ότι όλοι αυτοί, αντιστοιχούν σε πραγματικούς ανθρώπους. Οι ήρωες αυτού του πολύ ωραίου μυθιστορήματος είναι πραγματικοί, έζησαν δίπλα μας. Όμως ο συγγραφέας στο τέλος τούς αφήνει στην ομίχλη, φωτίζοντας μόνο τη Νίκη. Αυτό είναι, κατά κάποιο τρόπο, άδικο για τον αναγνώστη, αλλά δικαιώνει την αφήγηση. Βασάνισα τον Χωμενίδη, μία ώρα στο τηλέφωνο, ρωτώντας για την πραγματική υπόσταση προσώπων και γεγονότων. Είναι μία κουβέντα που θέλει μέρες. Γι' αυτό καλύτερα να ξεχάσετε ότι οι άνθρωποι μέσα στη «Νίκη» έζησαν. Δείτε το ως ένα μυθιστόρημα που πατάει στην ιστορία. Ωστόσο, πιστεύω ότι οι επόμενες εκδόσεις θα πρέπει να κλείνουν με μία σελίδα στην οποία θα παρατίθεται το πραγματικό όνομα του χαρακτήρα και δυο λόγια για τον δρόμο που τράβηξε μετά το τέλος του βιβλίου. Μια σελίδα, για τόσες ζωές, δεν είναι δα και κάτι το σπουδαίο.

Κώστας Γιαννακίδης  - 5 Μαΐου 2014 – protagon.gr

 

 

Δείτε όλες τις παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

Copyright 2018   Δ.ΜΑΥΡΟΜΑΤΑΚΗΣ-Γ.ΖΗΣΟΥΔΗΣ Ο.Ε. All rights reserved
Όροι Χρήσης  |  Δήλωση Απορρήτου