Κατηγορίες

Ευρετήριο Εκδοτών - Κατασκευαστών

Εγγραφείτε στο Ενημερωτικό Δελτίο
Παρακαλώ εισάγετε το e-mail σας:


Bestsellers
 




SSL
SSL


TOP 100 BEST GREEK SITES






Παρουσίαση – κριτική του βιβλίου «Ποτέ, μα ποτέ ξανά...» -01/12/2014

Δείτε όλες τις παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

Παρουσίαση – κριτική του βιβλίου «Ποτέ, μα ποτέ ξανά...»

 

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Όταν η οικονομική κρίση "βάζει λουκέτο" στο κατάστημα του πατέρα της, η πλούσια ζωή της νεαρής Ηλέκτρας ανατρέπεται. Όλα της είναι καινούρια: το δημόσιο γυμνάσιο, το μικρό σπίτι στο ισόγειο των παππούδων της, η κατάθλιψη του πατέρα της, που βρίσκει διέξοδο στο αλκοόλ. Η μόνη χαρά της είναι το αγόρι που γνώρισε στο facebook, που τον εμπιστεύτηκε, που πίστεψε ότι την ερωτεύτηκε, αλλά που η σχέση τους θα έχει οδυνηρότατη εξέλιξη. Το μυθιστόρημα, καίριο και δυνατό, αγγίζει σύγχρονα θέματα. Την αποξένωση της οικογένειας, τους κινδύνους από τον εκφοβισμό στα σχολεία, αλλά και τη δύναμη που χρειάζεται για να ξαναβρεί κανείς τον εαυτό του.

 

Λίγα λόγια για την συγγραφέα

H Λίτσα Ψαραύτη γεννήθηκε στη Σάμο. Mετά τις σπουδές της στο Πυθαγόρειο Γυμνάσιο σπούδασε αγγλικά και εργάσθηκε στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Eκκλησιών και στην Aμερικανική Πρεσβεία στην Aθήνα.Tο πρώτο της βιβλίο εκδόθηκε το 1980 και από τότε είχε μια γόνιμη καριέρα γράφοντας μυθιστορήματα, διηγήματα και ανθολογίες (για τα ελληνόπουλα που ζουν στο εξωτερικό). Tο έργο της γρήγορα αναγνωρίσθηκε ευρύτατα στην Eλλάδα και τιμήθηκε με πολλά ελληνικά βραβεία. Tο μυθιστόρημά της "Tο διπλό ταξίδι" γράφτηκε το 1988 στον Tιμητικό Πίνακα "Πιέρ Πάολο Bερτζέριο" για την παιδική λογοτεχνία του Πανεπιστημίου της Πάντοβα της Iταλίας. Tο 1991 το βιβλίο της "Tο αυγό της έχιδνας" πήρε Έπαινο της Aκαδημίας Aθηνών. Tο μυθιστόρημά της "Tα δάκρυα της Περσεφόνης" γράφτηκε το 1996 στον Tιμητικό Πίνακα της IBBY (International Board on Books for Young People). Πήρε επίσης τη μεγαλύτερη στην Eλλάδα διάκριση για την παιδική λογοτεχνία, το "Kρατικό Bραβείο 1996" του Yπουργείου Πολιτισμού για το βιβλίο της "Tο χαμόγελο της Eκάτης". Tο έτος 2000 ήταν υποψήφια για το Bραβείο Άντερσεν, το Nόμπελ της παιδικής λογοτεχνίας. Πηγές έμπνευσης της Λίτσας Ψαραύτη είναι η ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας της, οι προσωπικές της εμπειρίες και η καθημερινή πραγματικότητα. Θέματα πολλών βιβλίων της είναι τα προβλήματα των σημερινών εφήβων. Bρήκε καινούριες τεχνικές για να αφηγηθεί τις ιστορίες της και η γραφή της διακρίνεται για την ποιότητα και το εύρος της φαντασίας, την επιτυχημένη μίξη πραγματικού και φανταστικού και για τα μηνύματα που στέλνει στα παιδιά γεμάτα αισιοδοξία, χαρά και ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. Kριτικοί και θεωρητικοί συμφωνούν ότι η προσφορά της Λίτσας Ψαραύτη είναι πολύ σημαντική και την κατατάσσουν ανάμεσα στις πιό αξιόλογες και δυναμικές παρουσίες στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας. Tα βιβλία της, 30 ως τώρα, έχουν πάρει λαμπρές κριτικές και έχουν γίνει θέματα για μελέτες φοιτητών στα ελληνικά Πανεπιστήμια. Συνεργάστηκε με την επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου Iωαννίνων για τη δημιουργία Aνθολογίου για τα παιδιά των δημοτικών σχολείων του Aπόδημου Eλληνισμού. Eπίσης είναι μέλος της ομάδας που συνέγραψε την πατριδογνωσία "Σάμος, πατρίδα μου". Tο βιβλίο διδάσκεται στα δημοτικά σχολεία της Σάμου και αποτελεί πιλοτικό πρόγραμμα και για άλλες περιοχές της Eλλάδας. Έχει λάβει μέρος σε διεθνή συνέδρια: π.χ. το 1986 εκπροσώπησε την ελληνική παιδική λογοτεχνία στο Διεθνές Συνέδριο Συγγραφέων και Eικονογράφων Παιδικής Λογοτεχνίας στο Oχάϊο των HΠA και το 1987 προσκλήθηκε από την Ένωση Σοβιετικών Συγγραφέων και το περιοδικό "Nτέτσκαγια Λιτερατούρα" στο πλαίσιο προγράμματος μορφωτικών ανταλλαγών. H Λίτσα Ψαραύτη καλείται πολύ συχνά σε σχολεία και σε άλλες εκδηλώσεις "συνάντησης με το συγγραφέα" σε όλη την Eλλάδα και είναι ομιλήτρια σε πολιτιστικά γεγονότα, συνέδρια και παρουσιάσεις βιβλίων. Eίναι μέλος πολιτιστικών σωματείων όπως ο "Kύκλος του Eλληνικού Παιδικού Bιβλίου" και η "Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά". Eίναι επίσης μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του περιοδικού "Διαδρομές". Το Δεκέμβριο του 2012 τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη για το σύνολο του έργου της.

 
Απόσπασμα από την συνέντευξη στην Πέρσα Κουμούτση - fractalart.gr

-Μιλήστε μας λίγο για την τελευταία σας δουλειά. Πώς προέκυψε το «Ποτέ, μα ποτέ ξανά…», τι πραγματεύεται και σε τι διαφέρει από τα προηγούμενα βιβλία σας;

Το «Ποτέ, μα ποτέ ξανά…» είναι ένα βιβλίο με σύγχρονα θέματα. Αναφέρεται στην οικονομική κρίση, στην κρίση μέσα στην οικογένεια, στην έξαρση του νεοναζισμού, αλλά κυρίως στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό, που βιώνουν σήμερα χιλιάδες παιδιά και έφηβοι. Η ηρωίδα μου γνωρίζει στο facebook ένα αγόρι που την κολακεύει, παριστάνει τον ερωτευμένο, την πείθει ότι είναι η αδελφή ψυχή, όταν όμως θα συναντηθούν θα αρχίσει ένας εφιαλτικός εκβιασμός που θα την οδηγήσει στα πρόθυρα της αυτοκτονίας. Δε νομίζω ότι διαφέρει από άλλα μου βιβλία, έχω ήδη αναφέρει ότι και τα κοινωνικά θέματα είναι στις προτιμήσεις μου. Όταν πήγαινα στο Γυμνάσιο δέχτηκα και εγώ λεκτική βία από μερικά αγόρια της τάξης μου και ξέρω πόσο πληγώνονται τα θύματα, περισσότερο μάλιστα όταν η βία είναι σωματική αλλά και ψυχολογική.

 

Κριτικές για το βιβλίο

Η γνωστότατη, και κατ' επανάληψιν βραβευμένη, συγγραφέας Λίτσα Ψαραύτη, συχνότατα στα βιβλία της καταπιάνεται με προβλήματα και αγωνίες που κατατρώγουν τις νεανικές ψυχές, βυθίζοντας στην απόγνωση και στο σκότος ζωές που θα έπρεπε να κυριαρχούνται από τη μέθη των ονείρων και της δημιουργίας, και να περιβάλλονται από το φως των ανθισμένων χρόνων. Aς θυμηθούμε το Αυγό της έχιδνας (Έπαινος της Ακαδημίας Αθηνών, Εκδ. Πατάκη, 1996), μα και τα Επικίνδυνα παιχνίδια (Εκδ. Πατάκη, 2013) ή την Εξαφάνιση (Εκδ. Πατάκη, 1996), βιβλία γραμμένα με γνώση και συναίσθηση, ρεαλισμό και μια γλώσσα ευκίνητη κι ευέλικτη, διόλου απωθητική στους νέους. Απεναντίας· γλώσσα μοντέρνα με αποχρώσεις.

Βεβαίως, η δημοφιλής συγγραφέας έχει κυκλοφορήσει και βιβλία ιστορικού περιεχομένου, όπως η θαυμάσια Κασσάνδρα, η μάντισσα της Τροίας (Εκδ. Πατάκη, 2009), Η σπηλιά της γοργόνας (Εκδ. Πατάκη, 2007), Τα δάκρυα της Περσεφόνης (Εκδ. Πατάκη, 1996), αλλά και βιβλία για πολύ μικρά ή λιγότερο μικρά παιδιά, έχει κάνει δε και ωραιότατες μεταφράσεις. Παρουσία συνεχής, εγρήγορη, πασίγνωστη στους εφήβους, με τους οποίους έχει επαφή αδιάλειπτη, με το καινούργιο της βιβλίο κάνει άλλο ένα σταθερό βήμα προς τους νέους και τα αναγνώσματά τους, ξεκινώντας έναν ακόμη ειλικρινή διάλογο στον οποίο τίποτε δεν παρασιωπάται αλλά και τίποτε δεν καταγγέλλεται με ύφος αυθεντίας. Η συγγραφέας, έπειτα από πολυετή θητεία στα γράμματα και στα της ζωής, ξέρει πώς να καταδεικνύει αλλά και γνωρίζει πώς να κατανοεί και να συμμερίζεται. Η στάση της αυτή είναι λυτρωτική και για τους ήρωές της αλλά και για τους αναγνώστες, που την ελπίδα αποζητούν· και στα αναγνώσματα αλλά –κυρίως– στη ζωή.

Η ιστορία είναι των ημερών μας. Μια από τις τόσες δραματικές περιπτώσεις που, δυστυχώς, μας κληροδότησαν το κοντινό παρελθόν και η στάση μας η ανέμελη και συχνότατα άκριτη: Μια οικογένεια πτωχευμένη. Άτομα που ζούσαν στη χλιδή, τώρα φυτοζωούν και μοναχά στη συμπαράσταση συγγενών στηρίζονται. Η κρίση, θα πουν κάποιοι. Ναι, αλλά και η ζωή τους, με την κοσμικότητα, τα περιττά έξοδα, την επίδειξη, τον νεοπλουτισμό, την αποξένωση των γονέων από τα παιδιά τους, καθώς δεν τους περίσσευε χρόνος γι' αυτά, προηγούνταν οι ρηχές κοινωνικές σχέσεις· έπειτα ήταν και τα πανάκριβα σχολεία, τα πολυτελή αυτοκίνητα, ακολούθησε η χαρτοπαιξία, οι σπάνιες αντίκες, κι άλλα κι άλλα, δεν υπάρχει συγκρατημός στις περιπτώσεις αυτές. Η –τετραμελής– οικογένεια ζούσε «το όνειρό της». Ή μάλλον ζούσε στα σύννεφα· και ουδεμία σκέψη για περίσκεψη, αν και τα μηνύματα έφθαναν από παντού και οι κλυδωνισμοί του συστήματος γίνονταν πλέον αντιληπτοί.

Κλύδων ή κλυδασμός καλείτο στην αρχαία ελληνική η ορμή των κυμάτων, η θαλασσοταραχή (Στράβων 182). Κλυδωνίζομαι, πληρούμαι κυμάτων, ταράσσομαι.

Μες στη θαλασσοταραχή βρέθηκε η οικογένεια. Και αφέθηκε εκτεθειμένη «παντί ανέμω». Εν μια νυκτί. Η έφηβη κόρη της οικογένειας, Ηλέκτρα το όνομά της, η οποία είναι και η αφηγήτρια της περιπετειώδους όσο και ενδιαφέρουσας ιστορίας, εξομολογείται: «Αλήθεια, πόσος καιρός έχει περάσει από τότε που όλα ήταν όμορφα και φωτεινά; Κάνω τον λογαριασμό και δεν είναι ούτε ένας χρόνος. Η κατρακύλα ήρθε σαν την ξαφνική καταιγίδα στη μέση μιας καλοκαιριάτικης μέρας. Για να γλιτώσουμε το ακριβό ενοίκιο της μονοκατοικίας στην Πεντέλη, μετακομίσαμε στο ισόγειο διαμέρισμα των παππούδων μας...» Στη Νέα Ιωνία. Εκεί βρήκαν ανοιχτές αγκαλιές κι ένα καταφύγιο να ζεσταθούν οι τρέμουσες ψυχές τους. Πρόστρεξαν με τα ελάχιστα πια υπάρχοντά τους, τα αναγκαία, ενώ κρύσταλλα, πορσελάνες, έπιπλα, πίνακες, αντίκες και μετάξια, ασημικά, σερβίτσια δυσεύρετα, το πιάνο της μικρής, αυτοκίνητα, όλα όσα πληρούσαν μα και αντιπροσώπευαν τη μέχρι τότε ζωή τους, πουλήθηκαν. Σε τιμές εξευτελιστικές. Και τα υπέροχα κοσμήματα της μητέρας παραδόθηκαν στα καταστήματα που έχουν αναρτημένη επιγραφή από χρυσό και αγοράζουν χρυσό και που, δυστυχώς, γέμισαν τον τόπο μας. Η ανάγκη. Και οι απ' αιώνος εκμεταλλευτές που πέφτουν σαν τα κοράκια...

Ευνόητο είναι δε ότι τα παιδιά, από τα ιδιωτικά σχολεία, βρέθηκαν να φοιτούν σε γυμνάσιο δημόσιο, στριμωγμένα, αποξενωμένα στην αρχή, θλιμμένα και απορημένα με τις τόσες αλλαγές, χαμένοι οι παλιοί φίλοι, χαμένα και τα παλιά σχέδια, φευγάτες οι «μεγάλες προσδοκίες». Ευτυχώς, όμως, οι παππούδες παραμένουν βάλσαμο και στήριγμα, στύλοι μυστικοί, υπόσχεση ζωής – αυτοί οι σεβάσμιοι, με τα ολιγοστά εισοδήματα ηλικιωμένοι.

Ανθεκτικά τα παιδιά· η νεότητα βρίσκει κανάλια αντίστασης και κήπους μυστικούς παρηγόρησης. Παραδόξως και η μητέρα προσαρμόστηκε αρκετά εύκολα· εργάζεται, μάλιστα, πωλήτρια σε εμπορικό κατάστημα. Ο μόνος που κατέρρευσε ήταν ο πατέρας. Εξαντλήθηκε ψυχικά και σωματικά. Σωπαίνει και πίνει. Πίνει πολύ, πίνει ανεξέλεγκτα, παθιασμένα, χαμένος σ' έναν κόσμο θολό και απειλητικό. Κοιμάται μεθυσμένος. Ξυπνά για να μεθύσει ξανά. Απελπισία. Και σαν να μην αρκούσαν οι ταλαιπωρίες τους, η Ηλέκτρα ερωτεύτηκε.

«Έρωτα εσύ, με περισσή/ όταν λαβώνεις δύναμη...» Θυμάστε το εξαίσιο τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι από τον Μεγάλο Ερωτικό; Το ερμήνευσε ο Δημήτρης Ψαριανός. Οι στίχοι είναι από το β' στάσιμο της Μήδειας του Ευριπίδη, σε απόδοση Παντελή Πρεβελάκη. Rosa mystica, θάρρεψε πως ήταν αυτός ο –πρώτος– έρωτάς της. Μια αχτίδα στο σκότος που είχε κατακάτσει στην οικογένειά τους. Η ελπίδα στην απόγνωση. Αλίμονο· τον είχε γνωρίσει στο facebook. Και έκρυβε το αληθινό του όνομα, το ποιόν του, την υπόστασή του. Είχε σοβαρότατους λόγους ο εμφανιζόμενος ως Jerry F να πλησιάσει την ανυποψίαστη Ira 14. Συνήθιζαν να ανταλλάσσουν λόγια τρυφερά, λέξεις χαριτωμένες, ερωτικά μισόλογα, ξανοίγονταν· ποιες οι προτιμήσεις τους, τα γούστα τους στη μουσική, κάποτε έκανε και τον ζηλότυπο, ότι τάχα υποφέρει όταν την κοιτούν οι άλλοι, την ήθελε μόνο γι' αυτόν, την αποκοίμιζε με στίχους από τους Onirama: «Αγκαλιασμένοι σαν σχιζοφρενείς/ μακριά από έναν κόσμο που πληγώνει...», γνώριζε ο άθλιος με ποιαν είχε να κάνει, την ήξερε καλά την Ηλέκτρα, ήταν φίλος του αδελφού της κι επειδή η ίδια τον είχε απορρίψει, είχε βάλει εμπρός ένα πανούργο σχέδιο εκδίκησης. Εν τω μεταξύ, η κοπέλα όλο και πιο πολύ επιζητούσε την επικοινωνία μαζί του, όλο και πιο συχνά τον ονειρευόταν με γλυκιά ταραχή. «Το στήθος σου είναι υπέροχο, τ' αγόρια θα τρέχουν από πίσω σου. Θα σε σκέπτομαι την ώρα που θα πάω για ύπνο...» Τέτοια. Κι έλιωνε η Ηλέκτρα. Του είχε παραδώσει τη σκέψη της. Είχε αρπαχτεί από αυτόν σαν ναυαγός από μαδέρι μεσοπέλαγα...

Φυσικά, όλα αυτά τα βίωνε μόνη της παρότι είχε αποκτήσει μια φίλη, την Ερατώ, «που ώρες ώρες αγγίζει ό,τι πιο αθώο, αληθινό και όμορφο κρύβεται μέσα μου...». Άλλωστε, κοινωνική και άτομο γλυκό και λογικό καθώς ήταν, δεν άργησε να αγαπηθεί από καθηγητές και συμμαθητές, να αποκτήσει σχέσεις θερμές, με μοναδική εξαίρεση τον φίλο του αδελφού της, Μπάμπης το όνομά του, και η συμπεριφορά του άγγιζε τη χυδαιότητα· αυτόν, η Ηλέκτρα ούτε που τον πλησίαζε καν.

Τον πλησίασε μια και καλή. Όταν παίχτηκε το φοβερό δράμα. Και όταν αξημέρωτα ακόμη, νικημένη, ταπεινωμένη, πήρε τον δρόμο για το σπίτι της κλαίγοντας, παραπατώντας, ένα ράκος. Αλλά ο Μπάμπης συνέχισε την εκδίκησή του. Ένας φίλος του είχε τραβήξει φωτογραφίες την ώρα που φιλιόταν με την Ηλέκτρα και τις δημοσίευσε στο διαδίκτυο. Άρχισε να την εκβιάζει για να συνεχίζουν τη σχέση τους, ώσπου το κορίτσι έφτασε στα έσχατα όρια της απελπισίας. Τα καταφέρνουν στο τέλος οι νέοι με την ψυχή που βιάστηκε και με τον νου που θρυμματίστηκε; Στην οδυνηρή και εντέλει επίμοχθη περίπτωση της Ηλέκτρας, ναι. Απαιτείται, βέβαια, μόχθος, καρδιά καθαρή και ματιά ανοιχτή, σαν του αγριοπερίστερου άγρυπνη, καθώς θα έλεγε ο Σοφοκλής «πτηνής ως όμμα πελείας». Το κακό έχει τόσους τρόπους να μεταμορφώνεται, να επιβάλλεται, συχνά και να εξουσιάζει.

Για τον λόγο αυτό οι νέοι μας χρειάζονται όσο ποτέ άλλοτε τους συγγραφείς τους. Για ν' ανταλλάξουν μυστικά μαζί τους, για να στηριχθούν με τον λόγο τους, τον οποίο παρακινεί η γνώση και η αγάπη. Για να αισθανθούν την αμοιβαιότητα και τη ζεστασιά που οι ωραίες σελίδες προσφέρουν. Για να γνωρίζουν, να αντιστέκονται και να μη φοβούνται.

Γραμμένο στην καρδιά της κρίσης, απευθυνόμενο στα παιδιά της κρίσης, το βιβλίο της Λίτσας Ψαραύτη δεν ψαύει απλώς τη σύγχρονη ζωή· την ερευνά σε βάθος, φωτίζοντάς τη με τον τρόπο της τον ξεχωριστό.

Ηλικία: άνω των δώδεκα ετών.

Ελένη Σαραντίτη – 14/06/2014 – diastixo.gr

Δείτε όλες τις παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

Copyright 2018   Δ.ΜΑΥΡΟΜΑΤΑΚΗΣ-Γ.ΖΗΣΟΥΔΗΣ Ο.Ε. All rights reserved
Όροι Χρήσης  |  Δήλωση Απορρήτου